ଭାରତ-ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ମଧ୍ୟରେ ଐତିହାସିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି: ୫ ବର୍ଷ ପାଇଁ ମିଳିବ ‘ମୋଷ୍ଟ ଫେଭର୍ଡ ନେସନ୍’ ମାନ୍ୟତା

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ ଓ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ (EU) ମଧ୍ୟରେ ହେବାକୁ ଥିବା ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି (FTA)କୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଶୁକ୍ରବାର ପ୍ରକାଶିତ ଚୁକ୍ତିନାମାର ଏକ ଚିଠା (Draft) ଅନୁଯାୟୀ, ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପରସ୍ପରକୁ ଆଗାମୀ ୫ ବର୍ଷ ପାଇଁ ‘ମୋଷ୍ଟ ଫେଭର୍ଡ ନେସନ୍’ (Most Favoured Nation – MFN) ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ଏକ ନୂତନ ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

‘ମଦର ଅଫ୍ ଅଲ୍ ଡିଲ୍ସ’: କାହିଁକି ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ଗତ ଜାନୁଆରୀ ୨୭ ତାରିଖରେ ଭାରତ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନା ସଫଳତାର ସହ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ‘ସବୁ ଚୁକ୍ତିର ଜନନୀ’ (Mother of all deals) ଭାବେ ଅଭିହିତ କରୁଛନ୍ତି।

ରପ୍ତାନିରେ ଲାଭ: ଏହି ଚୁକ୍ତି ଫଳରେ ଭାରତରୁ ରପ୍ତାନି ହେଉଥିବା ପ୍ରାୟ ୯୩ ପ୍ରତିଶତ ସାମଗ୍ରୀ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘର ୨୭ଟି ଦେଶରେ ବିନା କୌଣସି ଶୁଳ୍କରେ (Duty-free) ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ।

ଶସ୍ତା ହେବ ବିଦେଶୀ ସାମଗ୍ରୀ: ଅନ୍ୟପଟେ, ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘରୁ ଆସୁଥିବା ଦାମୀ କାର୍ ଏବଂ ୱାଇନ୍ (Wine) ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ ଶସ୍ତା ହେବାକୁ ଯାଉଛି।

‘ମୋଷ୍ଟ ଫେଭର୍ଡ ନେସନ୍’ର ଅର୍ଥ କ’ଣ?

ଚିଠା ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଆଗାମୀ ୫ ବର୍ଷ ପାଇଁ କୌଣସି ପକ୍ଷ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୃତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସହଭାଗୀକୁ ଏହି ଚୁକ୍ତି ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ସୁବିଧାଜନକ ଶୁଳ୍କ ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଏବଂ EU ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବାଣିଜ୍ୟିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ।

ଚୁକ୍ତିନାମାର କିଛି ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ:

• ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଶିଷ୍ଟ ରହିଛି, ଯାହା ‘ମଧ୍ୟସ୍ଥତା’ (Mediation) ମାଧ୍ୟମରେ ବିବାଦର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ବାଣିଜ୍ୟିକ କାରବାର ସମୟରେ ଉପୁଜୁଥିବା ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଫାଷ୍ଟ-ଟ୍ରାକ୍ ସମାଧାନ ହୋଇପାରିବ।
• ଆମଦାନୀ-ରପ୍ତାନି ଉପରେ କଟକଣା: ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗଠନ (WTO) ର ନିୟମ ବାହାରେ ଉଭୟ ଭାରତ କିମ୍ବା ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ କୌଣସି ନୂଆ କଟକଣା ଲଗାଇବେ ନାହିଁ ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଖାଦ୍ୟ ନିରାପତ୍ତା ଏବଂ ବୃକ୍ଷ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ (Phytosanitary) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମକୁ ମଧ୍ୟ WTO ମାନକ ଅନୁଯାୟୀ ସରଳ କରାଯିବ।
• ଡିଜିଟାଲ୍ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ସୀମା ଶୁଳ୍କ: ଡିଜିଟାଲ୍ ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ଅନାବଶ୍ୟକ ବାଧାବିଘ୍ନକୁ ହଟାଇବାକୁ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ସହମତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏଥିସହିତ ସାମଗ୍ରୀର ଶୀଘ୍ର କ୍ଲିୟରାନ୍ସ ପାଇଁ କଷ୍ଟମ୍ସ ସହଯୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ।
• ତଥ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ: ଚୁକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବାର ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ନିଜର ବାର୍ଷିକ ଆମଦାନୀ ତଥ୍ୟ ପରସ୍ପର ସହ ସେୟାର କରିବେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଚୁକ୍ତିର ସୁଫଳ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ପାଖରେ କିଭଳି ପହଞ୍ଚୁଛି, ତାହା ଉପରେ ନଜର ରଖାଯାଇପାରିବ।

ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କ

ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ହେଉଛି ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସହଭାଗୀ। ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୩-୨୪ ରେ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୧୩୫ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରର ବ୍ୟବସାୟ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ନୂଆ ଚୁକ୍ତି ଫଳରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବହୁଗୁଣିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।